sobota, 2 maja 2020

#2436 - Majówkowy Trans-Atlantyk 435

Kolejny wspólny projekt Eda Brubakera i Sean Phillipsa będzie nosił tytuł "Pulp". Tym razem ten znakomity duet przeniesie nas do Nowego Jorku lat 30. ubiegłego wieku, czyniąc głównym bohaterem swojej opowieści Maxa Winteresa, pisarza żyjącego z pisania (tytułowych) groszowych opowieści rozgrywających się na mitycznym Dzikim Zachodzie. Jednak z jakiegoś powodu Max znajdzie się w samym środku zamieszania z udziałem bankowych rabusiów, nazistowskich szpiegów i wrogów z zamierzchłej przeszłości... Brzmi intrygująco! Jakiś czas temu podjęliśmy z Seanem decyzję, że angażując się w pracę nad kolejną powieścią graficzną, zaoferujemy naszym czytelnikom coś nowego. Sean zaproponował, żebyśmy zmierzyli się z westernem. Mnie z kolei western od razu skojarzył się z czasami największej popularności tego gatunku, kiedy w USA trwał Wielki Kryzys i królowały powieści groszowe - komentował Bru pomysł stojący za "Pulp".

wtorek, 28 kwietnia 2020

#2435 - Betelgeza

Po "Betelgezie", czyli kontynuacji całkiem udanego "Aldebarana" spodziewałem się komiksu, co najmniej tak samo dobrego, jak jego pierwowzór. Liczyłem, że autor, ukrywający się pod pseudonimem Leo poprawi te kilka niedoskonałości, które doskwierały jego poprzedniemu komiksowi wydanemu w Polsce i zafunduje kolejną frapującą, kosmiczną wyprawę. 


piątek, 24 kwietnia 2020

#2434 - Jak oni pakują? 05: Gildia.pl

Ubite rogi, złośliwi cyrklowcy i błędnie skalkulowane strefy zgniotu – oto prawdziwe koszmary dręczące po nocach komiksiarzy. Nie ma nic gorszego, niż źle zabezpieczona paczka, która może popsuć z utęsknieniem wyczekiwane zakupy. W cyklu "Jak oni pakują?" przyglądam się jak sklepy zajmujące się sprzedażą komiksów dbają o zabezpieczenia swoich przesyłek z komiksami. Dziś na warsztat biorę księgarnię internetową Gildia.pl.


środa, 22 kwietnia 2020

#2433 - Trans-Atlantyk 434

Nie, nie i jeszcze raz nie - według źródeł, na jakie powołuje się serwis FandomWire niesławne "Snyder Cut", czyli "autorska" wersja "Justice League" nie będzie miała swojej sekretnej premiery na HBO Max. Co więcej, ludzie Warnera mają być mocno niezadowoleni z działalności samego Zacka Snydera i jego ciągłego zachęcenia tzw. "#SnyderArmy" do kolejnych akcji w mediach społecznościowych. Trudno im się dziwić, bo w narracji niektórych fanów wychodzą na iście komiksowych "villainów", którzy cenzurują artystę i jego dzieło...

Dodajmy, że skończone "Snyder Cut" po prostu nie istnieje, co jest tajemnicą poliszynela w Hollywood. Jak czytamy na FandomWire w ostatnim czasie miało dojść do spotkania samego Snydera i przedstawicieli wytwórni, na którym przedyskutowano ewentualne możliwości. Filmowiec miał zażądać 20 milionów budżetu i możliwość nakręcenia ponownie niektórych scen i... to w zasadzie zakończyło całą dyskusję. Zarówno Snyder, jak i Warner nie kryją do siebie niechęci i wszystko wskazuje na to, że w dającej się przewidzieć przyszłości nie dojdzie do żadnej współpracy na tej linii.

wtorek, 21 kwietnia 2020

#2432 - Osiedle Swoboda

Doskonale pamiętam, jakim pierdolnięciem był dla mnie pierwszy "Produkt". Jak przez mgłę wspominam dwa poprzednie ciosy. Pierwsze numery "Spider-Mana", w których na kwestiach Hobgoblina (czy też raczej Złowieszczego Trolla) uczyłem się czytać, wprowadziły mnie w świat dymków i kadrów. Drugie uderzenie zostało nieco słabiej wyprowadzone, bo wierną miłością do "Thorgala", znalezionego w pokoju starszego kuzyna, nigdy nie zapałałem. Choć i tak mocno zapisał się w mojej pamięci. Ale dopiero "Produkt" pokazał mi, że komiksy to nie tylko kolorowi superbohaterowie zza Oceanu i nie tylko fantastyka.


niedziela, 19 kwietnia 2020

#2431 - Komix-Express 426

Z okazji swoich piątych urodzin wydawnictwo Scream Comics planowało celebracja, dziewczyny, śpiew i wino podczas Komiksowej Warszawy, ale z wiadomych powodów wyszło, jak wyszło. Koniec końców będziemy musieli się zadowolić "rocznicowym" wydaniem "Aliens". Album zbierający sześć krótszych bądź dłuższych historii (są to: "Uprowadzeni", "Ładunek", "Obcy", "Inkubacja", "Spustoszenie", "Chora miłość") będzie sobie liczył 200 stron i kosztował 119.99 złotych. Ukaże się w formacie podobnym, do innych rocznicowych wydań Screamu, a jego nakład i dystrybucją będą limitowane. Komiks zostanie wydrukowany w kolorze i na ofsecie. Jak widać po opublikowanej na FB grafice będzie to pierwsza taka publikacja z cyklu, w którym ukażą się jeszcze cztery inne albumy w specjalnym cyklu pod szyldem "5th Anniversary". Ceny tytułów wchodzących w skład tej kolekcji będą się wahać do 119,99 do 149,99 w zależności od objętości i innych czynników. Premierę pierwszego przewidziano na przełom kwietnia i maja.

sobota, 18 kwietnia 2020

#2430 - Trans-Atlantyk 433

Komiksy DC Comics wracają do dystrybucji papierowej pod koniec tego miesiąca, 28 kwietnia. Wydawnictwo zapowiedziało wznowienie sprzedaży swoich zeszytówek w sklepach komiksowych za trzy tygodnie. Komiksy nie będą dystrybuowane za pośrednictwem sieci Diamonda, która ma wrócić do funkcjonowania dopiero pod koniec maja, ale przy wykorzystaniu "kanałów" dwóch innych dystrybutorów - Lunar Distribution i UCS Comic Distributor. Newsarama potwierdziła, że obie te firmy to "siostrzane" spółki odpowiednio Discount Comic Book Service (DCBS) i Midtown Comics, dwóch czołowych retailerów na amerykańskim rynku, które od wielu lat zajmują się również obsługą prenumeraty i sprzedaży pocztowej. Harmonogram wydawniczy od 1 do 15 kwietnia ulegnie gruntownym zmianom, wydawnictwo nie ograniczy się tylko do zwykłego przesunięcia zapowiadanych wcześniej tytułów. Nowy harmonogram ma na celu umożliwienie każdemu z was zamówienie najpierw ograniczonej liczby tytułów, a dopiero kiedy będziecie mogli sobie na to pozwolić domówienie normalnej ilości towaru - pisze DC w liście do sprzedawców.

środa, 15 kwietnia 2020

#2529 - Ratio, virgin, trade dress variant – co to? Na co to komu?

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ruba, który prowadzi pierwszy w Polsce blog poświęcony w całości okładkom wariantowym Komiksowe Warianty (wpadajcie również na jego insta @komiksowe_warianty i bloga na tumblerze Komiksowe WariantyPierwotnie tekst ukazał się na facebookowej grupie Kolekcjonerzy Komiksów - sekcja pro

Członkostwo w grupie PRO zobowiązuje, zatem jestem pewien, że wydania zeszytowe nie są wam obce. Śledząc informacje na ten temat na pewno natknęliście się na „warianty okładkowe” zeszytów. Spotkaliście je na pewno przeglądając również oferty sklepów komiksowych. Od wielu lat kolekcjonerzy i spekulanci skupiają się właśnie na takich wersjach. Wejście w kolekcjonowanie wariantów wcale nie jest takie proste, bo wyróżniamy wiele wersji okładek alternatywnych. 


poniedziałek, 13 kwietnia 2020

#2528 - Poświąteczny Komix-Express 425

Dzisiejsze wydanie Komix-Expressu rozpoczniemy od niewielkiego suplementu do tekstu z minionego tygodnia #2526 - Jak pandemia koronawirusa wpłynie na polski rynek komiksowy?. W rzeczonym temacie wypowiedziały się jeszcze dwa wydawnictwa - Studio Lain oraz Planeta Komiksu. Arkadiusz Dzierżawski (Studio Lain) odpisał lakoniczne, ale konkretnie. Planujemy nadal wydawać jeden komiks miesięcznie - podsumował swoje plany wydawnicze na najbliższy czas. Nie ma również wątpliwości, że klienci zamrożą swoje środki pieniężne i przestaną je przeznaczać na kulturę masową. Co robić? Po prostu nadal kupować i nadal wydawać. W związku z pandemią nie podjęliśmy żadnych specjalnych środków - kończy Dzierżawski. Z kolei Karol Jansona z Planety Komiksu był nieco bardziej wylewny. Uchylę rąbka tajemnicy. Przez kwarantannę najbardziej po tyłku dostają wydawcy, którzy od lat mieli dużą sprzedaż w sieciówkach stacjonarnych. Planeta i tak 80 % sprzedaży miała w necie, więc na razie nie odczuwamy problemu - pisał na fejsbukowej grupie Komiksy bez granic.

niedziela, 12 kwietnia 2020

#2527 - Wielkanocny Trans-Atlantyk 432

Poznaliśmy nominowanych do Nagród Hugo za rok 2020, jednego z najbardziej prestiżowych i najstarszych wyróżnień fandomu sci-fi przyznawanych od 1953 roku, tradycyjnie na Worldconie. Komiksy (rzecz jasna!) mają swoją własną kategorię, w której nominowano sześć pozycji: "Die #1: Fantasy Heartbreaker" Kierona Gillena i Stephanie Hans z Image, "LaGuardia" Nnedi Okorafor, Tany Ford i Jamesa Devlina z Berger Books/ Dark Horse, "Monstress #4: The Chosen" Marjorie Liu i Sana Takedy z Image, "Mooncakes" Wendy Xu i Suzanne Walker z Oni Press/Lion Forge, "Paper Girls #6" Briana K. Vaughana i Cliffa Chianga z Image oraz "The Wicked + The Divine #9: Okay" Gillena i Jamiego McKelvie`go z Image. Jak widać Image rządzi. Całkiem sporo tytułów z tego grona - a konkretnie "Monstressa", "Paper Girls", "The Wicked + The Divine" - jest znanych na polskim rynku dzięki Non Stop Comics i Mucha Comics. To pierwsze wydawnictwo dało również do zrozumienia, że wkrótce może ukazać się również "Die"... W innych kategoriach również nie brakuje komiksowych akcentów. Dwa odcinki HBO`wskich "Strażników" mają szansę na wyróżnienie jako Best Dramatic Presentation, Short Form (ufam, że chodzi po prostu o epizod serialu dramatycznego). Z kolei marvelowskie "Avengers: Endgame" oraz "Captain Marvel" zasłużyli na nominację w kategorii "Best Dramatic Presentation, Long Form".

sobota, 11 kwietnia 2020

#2526 - Jak pandemia koronawirusa wpłynie na polski rynek komiksowy?

W jaki sposób pandemia koronawirusa i gospodarczy zastój w kraju wpłyną na polski komiks i nasz rodzimy rynek? Czego można spodziewać się w najbliższych tygodniach, a co może wydarzyć się w dłuższej perspektywie? Czy czeka nas kryzys? Co można zrobić w obecnej sytuacji?


poniedziałek, 6 kwietnia 2020

#2525 - Wielkopiątkowy Komix-Express 424

Juan Gimenez nie żyje. Wybitny argentyński artysta komiksowy zmarł  2 kwietnia 2020 roku w Mendozie, swoim ojczystym mieście. Miał 76 lat. Powodem śmierci było ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Od 22 marca przebywał w szpitalu. Przypuszcza się, że koronawirusem zakaził się podczas pobytu w Hiszpanii, w mieście Sitges.

Juan Antonio Giménez López zapisze się w historii sztuki obrazkowej, jako jeden z najwybitniejszych twórców komiksu science-fiction. W swojej karierze publikował na łamach kultowego francuskiego magazynu "Métal hurlant", współpracował z Alejandro Jodorowskim przy "Kaście Metabaronów" oraz z włoskim magazynem "L'Eternauta". Gimenez urodził się Argentynie, ale studiował w Hiszpanii, a dokładnie w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Po powrocie do ojczyzny współpracował z lokalnymi czołowymi wydawnictwami komiksowymi Colomba i Record, ale i tak musiał dorabiać w branży reklamowej. W 1970 roku opuścił Amerykę Południową na dobre i przeniósł się do Hiszpanii, osiedlając na słonecznym wybrzeżu Morza Śródziemnego, na Costa Brava. Tam współpracował z  Carlosem Trillo i Ricardo Barreirą tworząc dla magazynów "Zona 84" i "Comix International", ale także dla włoskich periodyków - "Lanciostory" i "Skorpio".


niedziela, 5 kwietnia 2020

#2524 - Przestańcie szanować Rorschacha

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ochnik, który o komiksach i nie tylko pisze na blogu Mistycyzm Popkulturowy. Niniejszy tekst jest lekko przeredagowanym transkryptem scenariusza videoeseju jego autorstwa. Filmik można obejrzeć w tym miejscu. Zachęcamy do subskrypcji kanału  Mistycyzm Popkulturowyna YouTube.

Spójrzcie na maskę Rorschacha. Na jego „twarz”, jak on sam by to ujął. Jej charakterystyczną cechą jest minimalizm – czarna plama na białym tle. Plama nieustannie zmienia swoje kształty, przemieszcza się i dryfuje po powierzchni maski, ale czerń i biel nigdy się nie mieszają – zawsze pozostają odcięte wyraźną linią.


sobota, 4 kwietnia 2020

#2523 - Trans-Atlantyk 431

DC Comics ostatecznie nie zdecydowało się na wydanie nowych zeszytówek, których premierę zaplanowano na 1 kwietnia, w formacie cyfrowym. Początkowo, nie zniknęły one z zapowiedzi na ComiXology, ale zostały przeplanowane na 29 kwietnia, a dopiero później te osiem tytułów zostało całkowicie usuniętych z harmonogramu. Przyznam szczerze, że byłem mocno zdziwiony początkową decyzją o takim pełnym "pójściu w cyfrę" ze strony DC - zakładam, że taki ruch mocno uderzyłoby w sklepy komiksowe, fundament rynku stojący na zeszytówkach i w "żelazny elektorat" czytelników przyzwyczajonych do tradycyjnej formie. Wszystko to mogłoby mieć bardzo poważne konsekwencje dla całej branży. Tymczasem Dom Pomysłów ustami Dana Buckley`a, prezydenta Marvel Entertainment, w oficjalnym oświadczeniu potwierdził, że nie zamierza publikować premierowych komiksów ani w formie papierowej, ani cyfrowej... w tym tygodniu. W jego krótkim oświadczeniu zostawiono furtkę na zmianę tej decyzji w najbliższym czasie, ze względu na dynamiczną i ciągle zmieniającą się sytuację.


wtorek, 31 marca 2020

#2522 - Strażnicy Galaktyki – tom 1

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ochnik, który o komiksach i nie tylko pisze na blogu Mistycyzm Popkulturowy.

Historia Strażników Galaktyki sięga końcówki lat sześćdziesiątych, gdy łamach komiksowej antologii "Marvel Super-Heroes" zagościła historia grupki superludzi egzystujących w XXX wieku naszej ery, której przeznaczenie (albo zwykły przypadek) zgotowało los bojowników o wolność w Galaktyce podbitej przez Imperium Badoon. Co ciekawe, sama historia pierwotnie miała zupełnie inny punkt wyjścia – jej scenarzysta, Roy Thomas, planował stworzyć grupę superbohaterów walczących z komunistami chińskimi i sowieckimi w czasach jak najbardziej współczesnych komiksowi. 


#2521 - Transmetropolitan tom 5

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ochnik, który o kulturze popularnej i nie tylko pisze na blogu Mistycyzm popkulturowy.

W połowie mijającej już dekady w zachodnim Internecie nastąpił niepokojący proces konserwatywnej radykalizacji użytkowników mediów społecznościowych – głównie młodych mężczyzn szczególnie na tę radykalizację narażonych. Przyczyn było wiele i jeszcze długo będą one przedmiotem fascynujących dyskusji socjologów, politologów i zblazowanych blogerów, tym razem chciałbym się jednak skupić na pewnym konkretnym wycinku tego ruchu społecznego – YouTube. 


poniedziałek, 30 marca 2020

#2520 - Trans-Atlantyk 430

W minionym tygodniu Diamond Comic Distributors ogłosił zawieszenie regularnej dystrybucji nowych komiksów od początku kwietnia aż do odwołania. Powodem takiej decyzji jest rzecz jasna trwająca nie tylko w USA pandemia koronawirusa. Oznacza to, że w amerykańskich sklepach komiksowych 1 kwietnia nie pojawią się nowe numery serii komiksowych. Diamond zwrócił się również do drukarni, aby nie przysyłały do ich magazynów nowych zeszytówek. Wszystko wskazuje na to, że w najbliższą środę, nie tylko nie będzie można iść do lokalnego comic shopu po nowe komiksiki, ale również nie będzie sensu logować się na ComiXology, aby kupić ich wersje cyfrowe. Amerykański komiks (do pewno stopnia) został zmuszony do wyhamowania. W jaki sposób obecna sytuacja uderzy w rynek za Oceanem, w model direct market, w wydawców, twórców i czytelników, w sklepy komiksowe? Jak odbije się to na innych rynkach masowo importujących komiksy made in USA?


niedziela, 29 marca 2020

#2519 - Komix-Express 423

Muzeum polskiego komiksu powstanie w Krakowie? Jeszcze w lutym członkowie Krakowskiego Stowarzyszenia Komiksowego wzięli udział w Festival International de la Bande Dessinée d'Angoulême w ramach oficjalnej delegacji miasta Krakowa. Jak czytamy na oficjalnym profilu KSK w tym czasie odbyło się spotkanie robocze z merem Angoulême Xavierem Bonnefontem, zespołem ds. promocji i wizerunku miasta pod przewodnictwem Sylvaina Pothier-Lerouxa oraz Pierrem Lungherettim i Nicolasem Idierem, przedstawicielami CNBDI (czyli muzeum komiksu w Angoulême). Jego przebieg miał być bardzo owocny, a pierwszy efekty mieliśmy poznać podczas najbliższego Krakowskiego Festiwalu Komiksu, wraz z zawitaniem do Polski wyjątkowych gości i znakomitych wystaw. Oprócz tego podczas 9. edycji KFK mieliśmy poznać pierwsze szczegóły wieloletniego programu współpracy Krakowa i Angoulême mającego na celu m.in. utworzenie w Krakowie muzeum komiksu. Niestety, w związku z pandemią koronawirusa krakowska impreza została odwołana. 

sobota, 28 marca 2020

#2518 - Astonishing X-Men tom 1: Życie X

Jeśli po egmontowskim "Astonishing X-Men" spodziewacie się tego, co po wydanych przez Mucha Comics komiksów pod tym samym, to muszę was rozczarować - te pozycje w zasadzie nie mają ze sobą nic wspólnego. Poza tytułem, rzecz jasna. Wyjątkowość runu Jossa Whedona (i po części też Warrena Ellisa) polegała na tym, że redaktorzy Domu Pomysłów dali im pełną swobodę w pisaniu i dużą kontrolę nad serią, nie zmuszając do udziału w eventach, które ówcześnie kształtowały rzeczywistość całego świata Marvela. 


wtorek, 24 marca 2020

#2517 - Invincible tom 6

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ochnik, który o komiksach i nie tylko pisze na blogu Mistycyzm Popkulturowy.

Kolejny kwartał, kolejny tom Invincible. Przy tak długich seriach jak ta zawsze pojawia się pewne ryzyko zmęczenia materiału. Nie materiału komiksowego – choć i tutaj wielu mniej utalentowanym twórcom zabrakłoby pewnie kreatywnej pary znacznie wcześniej niż Kirkmanowi – ale zmęczenia recenzenckiego. 


poniedziałek, 23 marca 2020

#2516 - Komix-Express 422

Niestety, premiera "Ostatniego drzewa" planowana na tegoroczną edycję Festiwalu Komiksowa Warszawa nie odbędzie się. "W ubiegły poniedziałek (tj. 16 marca) mieliśmy ruszyć ze zbiórką crowdfundingową, żeby zebrać fundusze na druk. Niestety, pewien niecny wirus sprawił, że musieliśmy przedefiniować naszą strategię" - jak czytamy na oficjalnym profilu projektu. I to jest ta zła wiadomość, ale jest też dobra! "Album jest już prawie gotowy, więc niezależnie od wszystkiego dostarczymy. Potrzebujemy tylko trochę więcej czasu, żeby zrobić to w odpowiedni sposób". A co i zacz? Otóż "Ostatnie drzewo" to wyjątkowa antologia komiksów, ze sprzedaży której cały dochód zostanie przeznaczony na cele związane z ochroną środowiska. Komiksy, które pojawią się w albumie stworzą jedni z czołowych polskich autorów i autorek, wśród nich znajdą się między m.in Prosiak, Berenika Kołomycka, Joanna Karpowicz, Jan Mazur, Igor Wolski, Katarzyna Niemczyk, Dem, Henryk, Anna Krztoń, Tomasz Grządziela i WIELU innych! Kolorowe trzymają kciuki!

niedziela, 22 marca 2020

#2515 - Invincible tom 5

Autorem poniższego tekstu jest Michał Ochnik, który o komiksach i nie tylko pisze na blogu Mistycyzm Popkulturowy.

Na piaty tom zbiorczego wydania komiksu Invincible składają się zeszyty od czterdziestego ósmego do pięćdziesiątego dziewiątego – co oznacza, że nie jesteśmy nawet w połowie długości tej serii. Tym bardziej szokuje jej jakościowa spójność. Po przerzuceniu ostatnich stron i zamknięciu tego komiksu ja nadal mam ochotę na więcej. 


wtorek, 17 marca 2020

#2514 - Trans-Atlantyk 429

17 czerwca - to planowana data premiery pierwszego zeszytu "Batman: Three Jokers" autorstwa Geoffa Johnsa (scenariusz) i Jasona Fabooka (rysunki) oraz Brada Andersona (kolory), jednej z najbardziej oczekiwań pozycji w ofercie DC Comics tego roku. Wszystko wskazuje na to, że podzielony na trzy epizody komiks będzie ukazywał się regularnie i bez jakichkolwiek opóźnień - całość jest już gotowa. Tajemnica tytułowych trzech Jokerów towarzyszy nam od samego początku ery "Rebirth" i historii "Darkseid War" i już za trzy miesiące ma zostać wreszcie odsłonięta. "Po latach oczekiwania ta epicka historia w końcu tu jest - dowiedz się skąd wzięło się trzech Jokerów i co to oznacza dla trwających od dekad zmagań Mrocznego Rycerza z Księciem Zbrodni. W tej potężnej, emocjonującej historii Batman, Batgirl i Red Hood - wszystkie dawne ofiary Jokera - pracują razem nad rozwiązaniem zagadki niepodobnej do niczego, z czym do tej pory mieli do czynienia" - czytamy w oficjalnym opisie udostępnionym przez DC.

poniedziałek, 16 marca 2020

#2513 - Komix-Express 421

W jaki sposób pandemia koronawirusa i obecna sytuacja w kraju wpłynie na komiks w Polsce? Nie zaryzykuję próby prostej odpowiedzi na takie pytanie, niemniej mogę zwrócić uwagę na kilka aspektów, o których warto moim zdaniem w obecnej sytuacji napisać. Wydaje się, że z powodu trwającego "zatrzymania" całej gospodarce się mniej lub bardziej oberwie - rynkowi komiksowemu także. Jak bardzo? Nie jestem w stanie tego określić. Tu potrzeba sporej wiedzy, znajomości rynku, no i twardych danych, a do tych po prostu nie mam dostępu. Plotek, które do mnie dochodzą z kiepskich, ale i z całkiem niezłych źródeł rozsiewać nie zamierzam. Warto jednak pamiętać, że w perspektywie ogromu pozycji, które co miesiąc trafiały do księgarń już od dłuższego czasu zwracało się uwagę na "przegrzanie" branży. Pojawia się wiele głosów, że komiksów ukazuje się po prostu za dużo, wydawnictwa przedobrzyły, a konsumenci nie dają rady i nie mają środków, aby móc kupować wszystko, co by chcieli. Słowo "kryzys" odmieniało się przez wszystkie przypadki w dyskusjach, a temat zbliżającego się tąpnięcia regularne wracał i był mniej lub bardziej racjonalnie argumentowany.