Na wstępie zaznaczam, że w tym tekście ledwo co napoczynam temat i pobieżnie zbieram do kupy różne drobne obserwacje. Bardziej to słodkie pierdololo niż poważne analizy "naukowo-komiksologiczne", bo do takich po prostu nie nadaję.
Wszystko zaczęło się na blogu Daniela Chmielewskiego. Daniel w typowym dla siebie sążnistym stylu
relacjonuje wrażenia z Warszawskich Spotkań Komiksowych 2009, przy okazji wspominając, że Robert Sienicki to najlepszy cartoonista "naszej fali". Po czym nastąpiło wyjaśnienie, które pozwalam sobie przytoczyć w całości:
O co mi chodzi z tą "naszą falą"? Zdegustowany wszelkimi idiotycznymi dyskusjami o "pokoleniach", czego wisienką na torcie lub kroplą przelewającą czarę goryczy był artykuł o Pokoleniu Power, doszedłem do wniosku, że bezpieczniej będzie mówić o falach, czyli ludziach mających debiuty w podobnym czasie. Karol Kalinowski jest raptem o rok starszy ode mnie, ale jego Kaerelki czytałem w Produkcie na początku tej dekady. Marcin Podolec ma 17 lat, ale zadebiutował Sercem w tym samym czasie, co ja Powidokiem. Tak więc i Marcin i ja i Rafał Bąkowicz i Wojtek Stefaniec i Unka Odya są kolejną falą po Produktywnych. Ile już fal miała polska historia komiksu? To już jest sprawa dla komiksologów.
Daniel w tym momencie podnosi kwestię, że w kwestiach klasyfikacyjnych liczy się moment debiutu, nie zaś metryka. Dlatego też może swobodnie postawić samego siebie na jednej rampie z prawie o dekadę młodszym Marcinem Podolcem, jako że ich debiuty przypadły w okolicach roku 2008, podobnie jak w przypadku paru innych twórców. Zaledwie o rok starszy od Daniela KRL przynależy w tym momencie do fali wcześniejszej, bo udzielał się w "Produkcie" około 10 lat wcześniej. A gdzieś pomiędzy lokuje się Mikołaj Tkacz (o którym Daniel nie wspominał), niby rówieśnik Podolca, ale w komiksowie znany jako weteran "Jeju" i "Maszina". Moment debiutu, czyli tak na dobrą sprawę moment, w którym komiksiarz daje o sobie znać generałowi publicznemu, bo coś tam może sobie smarować wcześniej przez kilkanaście lat do szuflady, pokazywać kolegom, publikować w gazetkach ściennych albo na zapomnianym przez Boga blogasku. Ale dopóki nie da wypłynie na szersze wody, zinowo-forkowo-fejsbukowe, dopóty środowisko nie uzna go jako pełnoprawnie odkrytego.
Cały wtręt o "fali" jest tak naprawdę wybitnie mimochodem w bardzo długim tekście Daniela, ale wypada o nim wspomnieć, bo właśnie na niego powołują się kolejni publicyści, próbując ostatnio zdefiniować zjawisko. W zasadzie to powołuje się na ten tekst całych dwóch publicystów, w tym jeden bardziej.
Temat
podjął po dłuższym czasie Maciej Pałka, w artykule prezentującym polskie twórczynie komiksowe, przy okazji wyliczając sześć (albo nawet i siedem) fal, jakie nawiedziły polski komiks od początku lat 90. XX wieku. Tutaj również pozwolę sobie na cytacik:
Tradycyjnie trwa sinusoida inspiracji i kontry. W okresie od mitycznego dla obecnych nastolatków Upadku Komuny mieliśmy już:
- stracone pokolenie Wielkiej Komiksowej Smuty lat '90
- Produktywnych z przełomu wieków
- zinowców opróżniających szuflady podczas Zbioru Plonów Timofa
- webkomiksiarzy
- kadrę postzinowców wykutych w warsztatach JEJU
- Najnowszą Nową Falę, o której pisał Daniel Chmielewski, która to Nowa Fala ustępuje już Najnowszej Nowej Fali
Bardzo rzeczowe i szczegółowe to wyliczenie, pokrywa niemalże wszystkich obecnie udzielających się w środowisku. Można by tylko podyskutować o tym, kogo w tym momencie Maciej określa mianem webkomiksiarza - pionierów medium na polskim gruncie takich jak endo czy rroar, wysyp postlosuxowców a może twórców Netkolektywu, których można przyporządkować również do innych grup. Ale poza tym, to dobra klasyfikacja. Przy okazji, u Macieja Danielowa "nasza fala" przekształca się w "nową falę". Pojęcie, które wkrótce podchwyci kolejna osoba, jako że inspirację tymi dwoma felietonami widać w ostatniej twórczości publicystycznej Bartka Biedrzyckiego. Godai, ostatnio jako jedyny,
lansuje to określenie zarówno w tekstach jak i w
nowym podcaście. "Nowa fala". "Nowa fala". Znowu się spotykamy, "Nowa Falo" Hmm.
Początkowo parsknąłem śmiechem, gdy zobaczyłem, że w tekście Biedrzyckiego Tomek Pastuszka został zaliczony do "Nowej Fali". Nie ze złośliwości - mocno się zasugerowałem dwoma powyższymi blognotkami, które tym mianem zdawały się określać komiksiarzy dających o sobie znać w okresie ostatnich dwóch lat. Tymczasem Asu aktywny jest od paru ładnych lat, wpierw jako autor
paski.org, później uczestnik konkursu wrakowego, wreszcie twórca progresywnego magazynu komiksowego "Jeju". W moim odczuciu prawdziwy weteran na scenie komiksowej.
Ale potem zacząłem myśleć. I faktycznie, z punktu widzenia roku 2010, kilkuletnia aktywność twórców ze stajni "Jeju" wydaje się być "od zawsze", zaś nawet dwuletnia różnica w długości obecności na scenie między dwoma twórcami wydaje się już przepaścią pokoleniową. Zwłaszcza, że w Internecie czas zdaje się biec szybciej. Ale z biegiem czasu będzie się to zacierać, debiut i okresy działalności będą rozpatrywane nie konkretnymi latami, a dekadami, zaś dla ewentualnych badaczy fakt, czy dany komiksiarz debiutował w roku 2003 czy też 2009 nie będzie miał aż takiego znaczenia, jak to czy da się ich zaklasyfikować do pewnego nurtu.
No właśnie. Czy w tym przypadku da się wyodrębnić i scharakteryzować jakiś nurt - albo obecnie panujący bądź też dopiero co dochodzący do głosu? Bartek Biedrzycki np. stwierdził, że nie,
pisząc na twitterze, iż
Postprodukcja to w ogóle nie jest jednolite zjawisko, tylko jedna wielka wciąż rozwijająca się "fala". To mi dało do myślenia - na pewnie takie niejednolite? Oczywiście, nie da się paroma zdaniami określić 100% twórców komiksowych w naszym kraju, wątpię jednak, żeby w jakimkolwiek momencie i w jakiejkolwiek innej dziedzinie by się dało. Zawsze znajdzie się ktoś, kto będzie się wymykał nawet najszerszym ramom i egzystował na uboczu obecnie obowiązujących prądów.
Trochę wzdragam się przed używaniem tego terminu, bo samo jego brzmienie jest wyjątkowo banalne. W historii tak już określano kilka różnych grup twórczych - francuskich filmowców, polskich poetów, muzyków tworzących w latach 80. Semantycznie zaczyna to określenie funkcjonować jako wygodny wytrych, dobry na opisanie czegoś co jest faktycznie nowe, jakieś takie inne, w opozycji do już zastanego... ale z braku lepszej definicji wskazuje się uwagę przede wszystkim na tą "nowość". Dość narzekania - według tego, co sugerują ww. koledzy, komiksowi "nowofalowcy" znad Wisły to twórcy urodzeni w latach 80. i 90. XX wieku, debiuty większe i mniejsze (sieć/zin/albumy) zaliczają w pierwszej dekadzie XXI wieku. Metrykalnie zatem to Generacja Y - i być może to spostrzeżenie nie będzie dla przyszłych badaczy bez znaczenia, jako że twórcy urodzeni w tych latach w pewnym stopniu mogą odzwierciedlać to właśnie pokolenie.
Rzeczą, która w tym momencie bezpośrednio rzuca się w oczy i jest chyba jak na razie jedynym prawdziwym punktem wspólnym dla całej rzeszy najmłodszych twórców jest
hołdowanie estetyce cartoonu - znamiennym faktem, że bardzo, bardzo mało młodych komiksiarzy obecnie operuje klasycznym stylem realistycznym. Owszem, można wymienić kilka-kilkanaście osób, które preferują właśnie taki typ rysunku (szczególnie, jeżeli ukończyli ASP), można też wymienić paru innych, którzy idą w underground. Wciąż jednak stanowią mniejszość w porównaniu do cartoonistów, których jest u nas na pęczki. A im komiksiarze rocznikowo młodsi, tym trudniej znaleźć wśród nich niecartoonistę.
Pisząc o podziale cartoon/realizm, mocno w tym momencie upraszczam. Nie jest to bowiem żadna dychotomia, w przypadku komiksu trzeba tu mówić bardziej
o Wielkim Trójkącie McClouda. Styl każdego twórcy można umieścić w dowolnym punkcie tej figury, pomiędzy realizmem, uproszczeniem a abstrakcją. Trudno oprzeć się wrażeniu, że gros młodszych polskich twórców trzyma się jak najdalej od tego realistycznego wierzchołka, gromadząc się tłumnie w kącie wyznaczanym przez McCloudowskie "meaning".
Nie przypadkiem sztandarowy obecnie magazyn "Nowej Fali" to "Karton", programowo poświęcony wyłącznie stylistyce prostej kreski. Już w "Jeju" nieoficjalnie dominował cartoon, w przeciwieństwie do wcześniejszych zinów typu "Ziniol" czy "KGB"; powstanie "Kartonu" opartego w znacznej mierze na starej ekipie "Jeju" wydaje się naturalną konsekwencją dążeń i upodobań twórców.
Skąd ta miłość do cartoonu? Da się to zauważyć chociażby w osobistych preferencjach. W przeciwieństwie do starszego pokolenia twórców i czytelników (zwłaszcza tych w okolicach trzydziestki and above), dla których dobrze narysowany realizm to świetność, najwyższy kunszt, wyznacznik potwierdzający klasę rysownika, młodzi twórcy komiksu nie zwracają na to aż tak bardzo uwagi, kto i w jaki sposób potrafi odwzorować rzeczywistość. Stąd też słynne żarty z
"pleców konia", wyśmiewające obsesyjne wręcz przywiązanie starszych wiekiem komiksiarzy do realistycznej kreski. "Nowofalowcy" zdają się większą estymą darzyć Janusza Christę i Tadeusza Baranowskiego niż Grzegorza Rosińskiego czy Bogusława Polcha - ze "Żbików" czy "Thorgali" zdarza im się dworować, natomiast "Kajki" i "Wody sodowe" to święte lektury. Nierzadko te, na których uczyli się czytać. Plus fala kreskówek, którymi twórcy nasiąkali w dzieciństwie w latach 90. - to mogło odcisnąć swoje piętno na gustach i twórczych dążeniach. Jest w tym jakaś typowa dla wspomnianej Generacji Y mocna nostalgia za dzieciństwem, napędzana przez Internet - vide popularność wszelkich stron, gdzie autorzy z rozrzewnieniem wspominają gumy Turbo, kapsle czy też do znudzenia analizują własne traumy związane ze śmiercią Mufasy lub Buką z Muminków. Ta nostalgia mogła ukształtować wielu młodych twórców.
Stylistyka cartoonu niesie za sobą tendencję do operowania absurdem i groteską. I to właśnie widać w pracach "Nowej fali", chociaż bynajmniej nie jest to cecha specyficzna tylko dla nich. Twórcy "Nowej Fali" nie starają się odwzorowywać rzeczywistego świata, w małym stopniu dbają o realizm, chętnie bawią się formą, zaskakują pomysłami, radują ich gry słowne. Tworzą własne światy, dążą do osiągnięcia jak najbardziej oryginalnego stylu, który zapada w pamięć. Widać w tym dalece posunięte jednostkowe zindywidualizowanie. Tu znów jak echo powraca niechęć do stylu realistycznego.
Jest jeszcze zupełnie poboczna kwestia Internetu; debiutuje tu obecnie miażdżąca liczba twórców, czy to pod postacią internetowych portfolio, blogów czy całych webkomiksów. Na samym początku dekady webkomiksy w wykonaniu twórców z poprzedniego pokolenia były czymś bardzo rzadkim i egzotycznym. Znak czasów i kolejny punkcik do koszyczka Generacji Y, tej zinformatyzowanej i mocno bazującej na postępie technologicznym.
To kilka takich spostrzeżeń, podejrzewam, że trzeba by tu tęższego umysłu niż mój oraz dodatkowo odczekać kilka lat, na rzeczowe wypełnienie tej listy kolejnymi cechami immanentnymi dla "Nowej Fali" polskiego komiksu, czymkolwiek się ona okaże.
Od drugiego tygodnia listopada blogosferę zaatakowały Polskie Zombie! Strona, na której prezentowani są zzombifikowani celebryci/"celebryci" jest rodzimą odpowiedzią na zakończony już projekt Frederika Peetersa Portraits as Living Deads, który w sieci ciągnął się od września 2008 roku do maja roku kolejnego. Tam też pojawiło się około 200 zombich - m.in. Alan Moore, Rocco Siffredi czy Jan Paweł II. Po biało-czerwonej części internetu do tej pory pojawił się chociażby Tadeusz Rydzyk czy Kasia Cichopek, której truchło rozpoczęło cały cykl. Osobą odpowiedzialną za Polskie Zombie jest Leszek Wicherek, lecz na blogu pojawiają się prace stworzone również przez innych twórców, bowiem każdy chętny może zmalować kolejnego żywego trupa (po szczegóły należy się zgłaszać do pomysłodawcy akcji). Trzymam kciuki, żeby projekt ten nie zakończył się zbyt szybko i żebyśmy doczekali się przynajmniej tylu odsłon co u Peetersa - żyjcie długo Polskie Zombie! (ŁM)
Odnaleziono oryginalne plansze komiksów autorstwa Tadeusza Raczkiewicza! Jego prace zaginęły na początku lat dziewięćdziesiątych, po przesłaniu do Romana Pierzgalskiego, z wydawnictwa Old Baron, jednego z bohaterów produktowego "Kącika Białego Kruka". Po licznych perypetiach zaginione materiały udało się odzyskać. Pierwotnie miały pojawić się przy okazji spotkania z Raczkiewiczem na ostatnim festiwalu w Łodzi, ale dopiero teraz udało im się wrócić do autora. Paczka z odnalezionymi oryginałami zawiera kompletny zestaw plansz do "Piętnastoletniego Kapitana", "Tajemnicy Czerwonego Teepee", albumu "Tajfun - Na tropie Skorpiona", a do "Tajfun - Monstrum" brakuje zaledwie dwóch ostatnich plansz. Oprócz tego odnaleziono nigdy wcześniej nie publikowane kolorowe plansze tytułowe do tych komiksów. Według autora paczka powinna zawierać wszystkie części "Tajfuna", więc poszukiwania "Zagadki Układu C-2" i "Afery Bradleya" będą trwały nadal. Natomiast w najbliższym czasie nakładem krakowskiego wydawnictwa Ongrys zapewne ukaże się reedycja albumu "Monstrum" z oryginalnymi kolorami, które wcześniej można było oglądać jedynie w edycji ze "Świata Młodych". Niektóre z odzyskanych plansz można obejrzeć na oficjalnej stronie Tadeusza Raczkiewicza, gdzie również znajduje się pełen raport z mozolnych poszukiwań. (KO)
Na forum Alei Komiksu wydawnictwo Taurus Media przerwało milczenie i po dłuższym czasie odpowiedziało na zaległe pytania czytelników, niejako przy okazji zarysowując wstępne plany wydawnicze na 2011 rok. Jeszcze w tym roku, na przełomie listopada i grudnia na księgarskich półkach zagości czwarty tom "Borgii" Jodorowskiego i Manary. Kolejny tom "Żywych Trupów", największego chyba przeboju warszawskiego wydawnictwa, ukaże się już w styczniu, a w 2011 roku mają pojawić w sumie się aż cztery tomy tej znakomitej serii Roberta Kirkmana i Charliego Adlarda. Również na początku nowego roku zostanie opublikowany czwarty tom entuzjastycznie przyjętego przez czytelników "Torpedo", a później i piąty, ostatni album serii autorstwa Enrique Sánchez Abulíego i Jordiego Berneta. To jednak nie będzie ostatni komiks rysowany przez tego artystę, gdyż Taurus przymierza się do "Krakena" ze scenariuszem Antonioe Segury. Wraz z westernem "Sunday" Victora Mory (tekst) i Víctora de la Fuente (grafika) uzupełni hiszpańską ofertę Taurusa. Na druga połowę przyszłego roku planowane są kolejne tomy "Queen & Country - Za Królową i Ojczyznę", "Nokturno" i niecierpliwie oczekiwane komiksy Jasona - "Ostatni Muszkieter" i jeszcze jeden tytuł, który będzie miał francuską premierę w przyszłym roku. Ze złych wiadomości - na kontynuację serii "Ja, wampir" nie ma co liczyć, jeśli rynkowa sytuacje się nie poprawi, nic dobrego nie słychać także w obozie "Mr. Puncha". Taurus nie planuje również wznowienia "300" Franka Millera i Lynn Varley, a "Strangers in Paradise" Terry`ego Moore`a mają szansę ukazać się pod szyldem Mroja Press. (KO)
Komiksowe inicjatywy nie giną w narodzie - w Poznaniu rozpoczyna się cykl Spotkań Komiksowych. Pierwsze odbędzie się już 25 listopada o godz. 18:00 przy ul. Piekary 5; prelekcja i panel dyskusyjny będą dotyczyć podobieństw i różnic pomiędzy komiksem zachodnim a japońskim, spotkanie poprowadzą Paweł Olejniczak i Filip Bąk, zaś plakat promujący całą inicjatywę wykonał Karol "KRL" Kalinowski. Podczas kolejnych spotkań organizatorzy planują m.in.: omawiać nowości wydawnicze, prowadzić dyskusje okołokomiksowe oraz zachęcać fanów do udziału w różnych konkursach. Cykl spotkań organizowany jest przez poznański sklep komiksowy KiK oraz Wyższą Szkołę Języków Obcych. Marcinowi Łuczakowi vel "ironowi" dziękujemy za cynk, a poznaniaków zapraszamy do tłumnego przybycia. (RW)
Trwają prace nad prawdopodobnie pierwszą polską mangą w stylu magical girls. "Mahou Shojo Andromeda" (czyli po polsku "Magiczna Wojowniczka Andromeda") będzie nawiązywać do estetyki nieodżałowanej i w pewnych kręgach kultowej "Czarodziejki z Księżyca". Projekt jest na razie w powijakach - twórcy (scenarzysta i rysowniczka) pracują nad pierwszym rozdziałem opowieści, który ma zachęcić któregoś z rodzimych mangowych edytorów do zainwestowania w ich tytuł. Całość ma zmieścić się na 120 stronach i liczyć 10 rozdziałów. "Andromeda" miałaby się ukazać w przyszłym roku. Nawet jeśli do jego publikacji nie udałoby się nakłonić żadnego z wydawców, komiks zostanie opublikowany w mniejszym nakładzie, jako zin. I właściwie niewiele więcej o tym tytule da się powiedzieć, oprócz tego, że dwie główne bohaterki będą nazywały się Monika i Dorota, a akcja, czyli walka z demona wprost ze słowiańskiej mitologii, będzie rozgrywała się w Warszawie. Więcej informacji o projekcie można znaleźć na blogu i na facebook`owym profilu. (KO)
W ramach festiwalu 3. Międzynarodowego Festiwalu Twórczości Kobiet "No Women No Art" odbędzie się w Poznaniu komiksowa wystawa "Ucieczka od wolności". Nietypowo, bo w pojazdach MPK i na przystankach będę prezentowane praca autorstwa Olgi Wróbel. Komiks powstał w roku 2009 na konkurs "Draw your freedom, draw your solidarity". Oprócz tego w Bibliotece Centrali ukaże się "Silva Rerum". Autobiograficzny album opowiadający o kilkunastu miesiącach z życia Olgi, podczas których cierpi na depresję, kończy studia i wieloletni związek, wyprowadza się od rodziców, szuka nowego partnera i uczy się definiować siebie poza związkami. I jak zapewnia sama autorka - "ukończyłam już szkice do pierwszego z dwunastu rozdziałów. Ma 28 stron i jestem bardzo zadowolona z tempa pracy i efektu". Premiera planowana jest na rok 2011. (KO)
Wielu nie wierzyło, że ten dzień nadejdzie, niektórzy w prowokującej akcji promocyjnej widzieli niesmaczny happening, a inni z całych sił wspierali ambitne przedsięwzięcie przywrócenia komików kioskom. W końcu, w zeszłym tygodniu, dokładnie w poniedziałek 15 listopada słowo stało się ciałem i pierwszy numer "Konstruktu" trafił do pierwszych szczęśliwych nabywców. Nakład premierowej pozycji wydawnictwa Czarna Materia sięga 23000 egzemplarzy, więc wydawcy (i jednocześnie autorowi) trudno odmówić rozmachu w swoich działaniach. Wśród pierwszych reakcji na komiks przeważają głosy zadowolenia i pozytywne recenzje. Przedpremierowo o "Konstrukcie" pisano na "Ziniolu", swoje opinie wyrazili również Maciej Pałka, Michał Misztal, Łukasz Okólski i niektórzy gildiowicze. Prędzej czy później i u nas pojawi się podobny tekst. (KO)
W przeciwieństwie do ostatnich edycji, dzisiaj atakujemy z nowym Batmanem nieco wcześniej, aby uhonorować tych, którzy wstają skoro świt, a nie spędzają pół dnia w łóżku. O zasadach wspominałem przy każdej prawie okazji, więc tym razem sobie daruję. 
10. "Sąd nad Magneto" ("The Trial of Magneto"); "X-Men" #09 (5/93), wyd. TM-Semic
9. "Plan X-Terminacji" ("X-Tinction Agenda"); "X-Men" #14-15 (4-5/94), wyd. TM-Semic
8. "Upadek Mutantów" ("The Fall of the Mutants"); "X-Men" #12-13 (2-3/94), wyd. TM Semic
7. "Wolverine" mini-seria, wyd. Egmont
6. "Wolverine: Origin"; sześć zeszytów, 9/2002-4/2003, wyd. Mandragora
5. Pakiet "Życie/Śmierć" i "Ranny Wilk" ("Lifedeath" i "Wounded Wolf"); "X-Men" #07-08 (2-3/93), wyd. TM-Semic
4. Seria "Astonishing X-Men vol.3", wyd. Mucha Comics
3. "X-Men" vol.2 #1-7; "X-Men" #23-26 (1/95-4/95)
2. "Weapon X"; "Mega Marvel" #05 (4/94)
1. "Dark Phoenix Saga"; "X-Men" #01-05 (1/92-1/93), wyd. TM-Semic
Chyba nikt nie spodziewał się, że za zeszyt komiksowy wydany zaledwie kilka lat temu, będzie można zgarnąć grubą kasę. Niemal idealny egzemplarz, oceniony na 9.9 w systemie CGC premierowego odcinka "The Walking Dead" 
W szesnastym numerze "Batman & Robin" Grant Morrison przeprowadził 
Mroczny Rycerz 
Mucha Comics 
Na Multiversum 
