Bardzo podobał mi się sposób, w jaki Yslaire balansował w „Sambre” pomiędzy stylistyką wielkiej, historycznej narracji z mistyczną fantastyką, utrzymaną w nieco romantycznej poetyce. W tego typu utworze, o nieco postmodernistycznym zacięciu, bardzo łatwo popaść w kiczowatość, uciekając w zwykłą historię alternatywną lub zajeżdżające tandetą fantasy. Ale tego, z wprawą godną akrobaty, udało się belgijskiemu twórcy uniknąć.
Wydany w kolekcji Plansze Europy album rezonował z arcydziełami wspaniałej francuskiej powieści czasów, gdy z romansu arystokraty z miejską kurtyzaną, motywu przybycia młodego prowincjusza do wielkiego Paryża czy losów rodziny, nad którą ciąży fatum, umiano wydobyć wyśmienitą opowieść. Epicką, wielowątkową, pełną życia, nasyconą symboliką, z wielką historią i w tle. Tak właśnie było w przypadku "Sambre".
Punktem wyjścia "Hugo i Iris", drugiego cyklu serii, są wcześniejsze dzieje rodu Sambre`ów. Jego rodzice mają nazwisko i długi, jej rodzice – pieniądze, ale nie liczą się w towarzystwie. Ciąg dalszy dość łatwo przewidzieć: aranżowane małżeństwo z rozsądku, rodzinne sekrety i kochanka w Paryżu to kolejne elementy układanki Yslaire`a. Lecz oprócz wątku romansowego, historia skupi się na odkryciu, którego dokona Hugo w kopalni, nad którą przejął zwierzchność po ślubie z Bianką. Wpadając na trop tajemnej historii ludzkości, trawionej przez Wojnę Oczu, będzie próbował dotrzeć do prawdy, czy raczej Prawdy, osuwając się przy tym powoli w odmęty szaleństwa. A tymczasem autor opowieści, tracąc równowagę i literacką wibrację, o których wspominałem na początku, zacznie intensywnie eksplorować dość idiotyczny wątek, wyzyskujący najgorsze klisze kultury popularnej i romansowej. Zamiast w kierunku Balzaka i Hugo, Hugo i Eris będą zmierzali w stronę Dana Browna i Danielle Steel. Akurat tanie, sentymentalne zagrywki i konspiracyjny bełkot u Yslaire`a to nie pierwszyzna, o czym wszyscy, który zetknęli się z Niebem nad Brukselą, wiedzą doskonale.
Co więcej, scenarzysta, wspinając się po drzewie genealogicznym rodziny Sambre`ów, zacznie rozmieniać na drobne świetną historię, dopowiadając niepotrzebnie wątki zasugerowane w oryginalnej historii. Zamiast "Komedii ludzkiej" Yslaire`owi wychodzi "Saga ludzi lodu", zamiast dramatyzmu – melodramat. Z komiksu ulotniła się romantyczna symbolika i zręcznie wplecione elementy historyczne – zamiast tego mocniej zaznaczono obyczajowy koloryt Francji pierwszej połowy XIX wieku. Ustrukturyzowane społeczeństwo poprzedzielane granicami, których nie należy przekraczać, i znajdujące się w ich ramach jednostki skrępowane konwenansami – to już było setki razy, ale Yslaire nieźle to rozegrał. Całkiem dobrze pokazał również niedolę ówczesnej klasy robotniczej, pozując odrobinę na zolowski naturalizm, choć zabrakło odpowiedniego pogłębienia tego elementu.
I te, marginalne w stosunku do dość banalnej intrygi miłosnej, wątki wyszły nadspodziewanie dobrze. "Hugo i Iris" to romansidło, ale romansidło w pięknych dekoracjach i pysznych kostiumach. Trzeba zaznaczyć, że album jest przepięknie narysowany. W oprawie graficznej da się wyczuć wpływy realistycznego malarstwa z epoki, ale komiksowa konwencja godzi je z przerysowaniem w iście romantycznym duchu, podkreślając symboliczność niektórych scen czy wydobywając emocje poszczególnych bohaterów. Choć raczej jestem przeciwny eksperymentom polegającym na godzeniu malarstwa z narracją wizualną, w tym wypadku wypadło to wyśmienicie. Rysownikowi Jeanowi Bastide nie sposób cokolwiek wytknąć. Dysponujący bardzo delikatną i precyzyjną kreską ma świetne oko do detalu, doskonale podkreśla atmosferę panującą w utworze, umiejętnie wydobywa z obrazu treść. Nakładając kolory, Vincent Mezil ograniczył się do określonej palety barw, w jednym scenach podkreślał atmosferę grozy, w innych czułość erotycznych zbliżeń, a w jeszcze innych – rodzinne napięcie.
Niemniej rysunki nie mogły uratować tego komiksu. Dzieje rodziców głównego bohatera Sambre są jedynie marną kopią pierwowzoru. I to niskiej jakości. Yslaire nie ma żadnych oporów przed powielaniem własnych rozwiązań i sprzedawaniem ich w kolejnym komiksie. Co gorsza, robi to dość nieudolnie, zapominając o tym, co było siłą oryginału.
Punktem wyjścia "Hugo i Iris", drugiego cyklu serii, są wcześniejsze dzieje rodu Sambre`ów. Jego rodzice mają nazwisko i długi, jej rodzice – pieniądze, ale nie liczą się w towarzystwie. Ciąg dalszy dość łatwo przewidzieć: aranżowane małżeństwo z rozsądku, rodzinne sekrety i kochanka w Paryżu to kolejne elementy układanki Yslaire`a. Lecz oprócz wątku romansowego, historia skupi się na odkryciu, którego dokona Hugo w kopalni, nad którą przejął zwierzchność po ślubie z Bianką. Wpadając na trop tajemnej historii ludzkości, trawionej przez Wojnę Oczu, będzie próbował dotrzeć do prawdy, czy raczej Prawdy, osuwając się przy tym powoli w odmęty szaleństwa. A tymczasem autor opowieści, tracąc równowagę i literacką wibrację, o których wspominałem na początku, zacznie intensywnie eksplorować dość idiotyczny wątek, wyzyskujący najgorsze klisze kultury popularnej i romansowej. Zamiast w kierunku Balzaka i Hugo, Hugo i Eris będą zmierzali w stronę Dana Browna i Danielle Steel. Akurat tanie, sentymentalne zagrywki i konspiracyjny bełkot u Yslaire`a to nie pierwszyzna, o czym wszyscy, który zetknęli się z Niebem nad Brukselą, wiedzą doskonale.
I te, marginalne w stosunku do dość banalnej intrygi miłosnej, wątki wyszły nadspodziewanie dobrze. "Hugo i Iris" to romansidło, ale romansidło w pięknych dekoracjach i pysznych kostiumach. Trzeba zaznaczyć, że album jest przepięknie narysowany. W oprawie graficznej da się wyczuć wpływy realistycznego malarstwa z epoki, ale komiksowa konwencja godzi je z przerysowaniem w iście romantycznym duchu, podkreślając symboliczność niektórych scen czy wydobywając emocje poszczególnych bohaterów. Choć raczej jestem przeciwny eksperymentom polegającym na godzeniu malarstwa z narracją wizualną, w tym wypadku wypadło to wyśmienicie. Rysownikowi Jeanowi Bastide nie sposób cokolwiek wytknąć. Dysponujący bardzo delikatną i precyzyjną kreską ma świetne oko do detalu, doskonale podkreśla atmosferę panującą w utworze, umiejętnie wydobywa z obrazu treść. Nakładając kolory, Vincent Mezil ograniczył się do określonej palety barw, w jednym scenach podkreślał atmosferę grozy, w innych czułość erotycznych zbliżeń, a w jeszcze innych – rodzinne napięcie.
Niemniej rysunki nie mogły uratować tego komiksu. Dzieje rodziców głównego bohatera Sambre są jedynie marną kopią pierwowzoru. I to niskiej jakości. Yslaire nie ma żadnych oporów przed powielaniem własnych rozwiązań i sprzedawaniem ich w kolejnym komiksie. Co gorsza, robi to dość nieudolnie, zapominając o tym, co było siłą oryginału.
Powiedzieć, że Andreas Martens to twórca specyficzny, to jak nie powiedzieć nic. Czytając komiksy od ładnych kilkunastu lat nigdy nie udało mi się spotkać innego autora, z którym mógłbym porównać dokonania pochodzącego z Niemiec komiksiarza. Niektóre z metod konstruowania opowieści czy sposób narracji mogą przywoływać na myśl Moebiusa lub niektóre komiksy Lewisa Trondheima, ale to tylko luźne spostrzeżenie, nie dające pełnego obrazu tego, co Andreas w swoich pracach wyczynia.
Historia o tajemniczym eksperymencie profesora Gilpatrica, niezwykłym świecie równoległym "żyjącym" w ciele humanoida znalezionego na dnie oceanu, rządowych rozgrywkach, których stawek jeszcze nie ujawniono (żeby wymienić zaledwie kilka wątków!) przypomina wielką układankę, której elementy łączą się w skomplikowanej strukturze niezwykłej opowieści szkatułkowej. Kompletnie nieprzewidywalnej, ciągle trzymającej w napięciu i niezmiennie intrygującej. Nie ukrywam, że Andresowi udało się mnie oczarować, po raz pierwszy chyba od czasów "Rorka". Jakkolwiek bardzo sobie cenię jego dwie pozostałe prace to właśnie cykl "ARQ" zapowiada się na jego prawdziwe opus magnum. No właśnie zapowiada się, bo wciąż nie wiem, w jaką całość ułożą się poszczególne fragmenty i czy na wszystkie zagadki zostaną udzielone satysfakcjonujące odpowiedzi.
